Το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Στέγαση (European Affordable Housing Plan), το οποίο παρουσιάστηκε επίσημα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2025, αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη στρατηγική της ΕΕ για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Το σχέδιο στοχεύει στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών, την κινητοποίηση επενδύσεων και την προστασία των πιο ευάλωτων ομάδων.
Οι 4 Πυλώνες του Σχεδίου
- Αύξηση της Προσφοράς
Μέσω της "Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τις Κατασκευές Κατοικιών", η οποία προωθεί την καινοτομία, τα προκατασκευασμένα/αρθρωτά (modular) συστήματα και την ψηφιοποίηση των αδειοδοτήσεων για τη μείωση του κόστους. - Κινητοποίηση Επενδύσεων
Δημιουργία μιας Πανευρωπαϊκής Επενδυτικής Πλατφόρμας σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για τη διοχέτευση δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων. - Μεταρρυθμίσεις & Άμεση Στήριξη
Απλούστευση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις (State Aid) και ρύθμιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων μέσω της επικείμενης "Πράξης για την Προσιτή Στέγαση" (Affordable Housing Act) το 2026. - Προστασία Ευάλωτων Ομάδων
Εστίαση σε νέους, φοιτητές, άστεγους και άτομα με αναπηρία, με πρωτοβουλίες όπως συστήματα εγγυήσεων για μισθώσεις.
Ο Ρόλος της Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας
Η κοινωνική επιχειρηματικότητα (Social Entrepreneurship) και η κοινωνική οικονομία αποτελούν "κλειδιά" για την υλοποίηση του σχεδίου, λειτουργώντας ως γέφυρα μεταξύ δημόσιας πολιτικής και τοπικών αναγκών.
- Κοινωνικοί Πάροχοι & Συνεταιρισμοί
Αναγνωρίζονται ως κρίσιμοι φορείς για την παροχή κατοικιών που δεν βασίζονται στην κερδοσκοπία, διασφαλίζοντας μακροχρόνια προσιτές τιμές. - Καινοτόμα Μοντέλα
Οι Κοινωνικές επιχειρήσεις πρωτοστατούν σε έργα αναγέννησης γειτονιών και "κυκλικής" δόμησης, ευθυγραμμισμένες με τις αρχές του New European Bauhaus. - Χρηματοδοτικά Εργαλεία
Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (EIF) παρέχει εγγυήσεις ειδικά για την κοινωνική επιχειρηματικότητα, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε κεφάλαια για κοινωνικές κατοικίες. - Συντονισμός
Η νέα Ευρωπαϊκή Συμμαχία για τη Στέγαση (European Housing Alliance) θα περιλαμβάνει κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.
Η σύνδεση της Πανευρωπαϊκής Επενδυτικής Πλατφόρμας με την Hellenic Development Bank (HDB), την Πανελλήνια Συνομοσπονδία Ενώσεων Κ.ΑΛ.Ο. και τις περιφερειακές Ενώσεις δημιουργεί έναν ισχυρό οδικό χάρτη για τις ελληνικές κοινωνικές επιχειρήσεις (Κ.ΑΛ.Ο.).
Πρόσβαση στην Πανευρωπαϊκή Πλατφόρμα μέσω HDB
Η νέα πλατφόρμα λειτουργεί ως "ταμείο εγγυήσεων" και παροχής ρευστότητας. Η HDB στην Ελλάδα και ως εθνική αναπτυξιακή τράπεζα, αποτελεί ενδιάμεσο φορέα (Implementing Partner).
- Συνδυασμένη Χρηματοδότηση (Blending)
Η HDB μπορεί να σχεδιάσει προϊόντα για τις κοιωνικές επιχειρήσεις, τα οποία συνδυάζουν τα χαμηλότοκα δάνεια (π.χ. του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ) με τις επιπλέον εγγυήσεις της Ευρωπαϊκής Πλατφόρμας, μειώνοντας τις απαιτήσεις για εμπράγματες εξασφαλίσεις (collaterals). - Τεχνική Βοήθεια
Η Πλατφόρμα χρηματοδοτεί συμβουλευτικές υπηρεσίες. Οι φορείς της Κρήτης μπορούν να διεκδικήσουν μέσω HDB την κάλυψη εξόδων για μελέτες βιωσιμότητας κοινωνικής κατοικίας.
Κοινωνική Κατοικία και Μικροδάνεια (ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ)
Παρόλο που η κοινωνική κατοικία είναι έργο μεγάλης κλίμακας, τα μικροδάνεια του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ είναι το "κλειδί" για τα πρώτα στάδια:
- Προπαρασκευαστικές Ενέργειες
Χρηματοδότηση για ενεργειακές επιθεωρήσεις, νομικό έλεγχο ακινήτων ή ψηφιακές πλατφόρμες διαχείρισης ενοίκων. - Κοινωνική Διαμεσολάβηση
Οι κοινωνικές επιχειρήσεις μπορούν να λάβουν μικροδάνεια για να λειτουργήσουν ως "διαχειριστές" (Social Rental Agencies), μισθώνοντας κλειστά ιδιωτικά ακίνητα και διαθέτοντάς τα σε ευάλωτους με εγγυημένο ενοίκιο.
Η Κοινωνική Επιχείρηση ως Πάροχος (Social Housing Provider)
Είναι σημαντικό να αναδειχθεί το ιδιαίτερο προφίλ των κοινωνικών επιχειρήσεων.
- Reinvestment Clause
Το γεγονός ότι τα κέρδη επανεπενδύονται μειώνει το ρίσκο αθέτησης πληρωμής, καθώς ο σκοπός δεν είναι το μέρισμα αλλά η βιωσιμότητα του έργου. - ESG Κριτήρια
Οι κοινωνικές επιχειρήσεις σκοράρουν υψηλά στα κριτήρια που απαιτεί πλέον η ΕΕ για τη διοχέτευση κεφαλαίων, καθιστώντας τις προνομιακούς εταίρους για την HDB.
H άποψη της Social Economy Europe, για τις νέες προσθήκες στο 2025/2070(ΙΝΙ)
Μετά την έγκριση των τελικών συστάσεων από την Επιτροπή Στέγασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου - οι οποίες πρέπει ακόμη να ψηφιστούν από την ολομέλεια του Κοινοβουλίου τον Μάρτιο - χαιρετίζουμε το γεγονός ότι οι τροπολογίες που κατέθεσαν οι ευρωβουλευτές έχουν ενισχύσει την αναγνώριση των λύσεων στέγασης της κοινωνικής οικονομίας στην έκθεση.
Αξιοσημείωτα:
- Οι μορφές κοινωνικής οικονομίας αναφέρονται πλέον σε 16 από τις 49 συμβιβαστικές τροπολογίες.
- Μια ειδική συμβιβαστική τροπολογία περιλαμβάνει έναν συγκεκριμένο υπότιτλο με τίτλο «Υποστήριξη της προσφοράς δημόσιων, συνεταιριστικών, μη κερδοσκοπικών και περιορισμένου κέρδους κατοικιών».
Αυτό είναι ένα θετικό βήμα προς τα εμπρός και αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη ευαισθητοποίηση σχετικά με τα μοντέλα στέγασης που προσφέρουν μη κερδοσκοπικές, οικονομικά προσιτές και κοινωνικά συμπεριληπτικές κατοικίες.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί:
- Τα μοντέλα στέγασης κοινωνικής οικονομίας σπάνια παρουσιάζονται ως συστημική λύση.
- Πολύ συχνά, παρουσιάζονται ως συμπληρωματικά ή βοηθητικά εργαλεία ή ως απαντήσεις που περιορίζονται σε συγκεκριμένες ή ευάλωτες ομάδες, αντί ως μοντέλα που μπορούν να προσφέρουν οικονομικά προσιτή στέγαση για όλους.
Σε μια εποχή που η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια βαθιά και διαρθρωτική κρίση προσιτής στέγασης, τα μοντέλα στέγασης της κοινωνικής οικονομίας δεν πρέπει να βρίσκονται στο περιθώριο της στεγαστικής πολιτικής. Πρέπει να αναγνωρίζονται και να υποστηρίζονται ως βασικός πυλώνας μιας μη κερδοσκοπικής, μακροπρόθεσμης στρατηγικής στέγασης.
Θα συνεχίσουμε να προσφέρουμε την υποστήριξή μας στα θεσμικά όργανα της ΕΕ για να διασφαλίσουμε ότι οι πολιτικές στέγασης της ΕΕ αντικατοπτρίζουν πλήρως τις δυνατότητες των μοντέλων στέγασης της κοινωνικής οικονομίας.
Το ευρωπαϊκό σχέδιο (SWD) οικονομικά προσιτής στέγασης:
Προσχέδιο Αναφοράς:
Αποδεκτές Προσθήκες (και για το ρόλο της Κοινωνικής Οικονομίας):